Z Kuşağı Sokakta: Afrika’da Protesto Dalgası Yayılıyor

Afrika’da gençlik hareketi güçleniyor. Kenya’da başlayan protestolar kısa sürede Madagaskar’a, ardından Fas’a sıçradı. Gösterilerin merkezinde Z kuşağı var. Gençler işsizlik, ekonomik sıkıntılar ve siyasete olan güvensizlik nedeniyle sokaklarda. Hükümetler baskıya yanıt vermek zorunda kaldı.

Kenya: Vergi Yasası Kıvılcım Oldu

Kenya’da olayların fitili, tartışmalı vergi yasasını eleştiren genç blogger Albert Omondi Ojwang’ın gözaltında ölmesiyle ateşlendi. Sosyal medyada örgütlenen binlerce genç, Nairobi başta olmak üzere ülke genelinde sokağa çıktı.

Kenya’da Gelişmeler:

 • #RejectFinanceBill etiketiyle başlayan protestolar kısa sürede büyüdü.

 • Parlamento binası göstericiler tarafından basıldı.

 • 65 kişi öldü, 500’den fazla kişi yaralandı. 

 • Cumhurbaşkanı William Ruto geri adım atarak yasa tasarısının bazı maddelerini geri çekti.

 • Hükümet diyalog çağrısı yaptı ancak protestolar tamamen durmadı.

Resmî açıklama:

Hükümet sözcüsü, “Gençlerin endişelerini anlıyoruz ama kamu düzeni korunmalı” dedi.

Kenyalı siyaset analisti James Mwangi, “Z kuşağı artık siyasi partilere güvenmiyor. Talepler ekonomik adalet, özgürlük ve hesap verebilirlik” değerlendirmesinde bulundu.

Madagaskar: Hükümet Düştü, Ordu Kontrolde

Madagaskar’da su ve elektrik kesintileri uzun süredir büyük tepki yaratıyordu. Bu kriz, protestoları tetikledi. Yasaklara rağmen binlerce kişi başkent Antananarivo’da sokaklara çıktı.

• Gösteriler 25 Eylül’de başladı, kısa sürede ülke geneline yayıldı.

 • Cumhurbaşkanı Andry Rajoelina baskılar sonucu kabinesini feshetti.

 • Ordunun bir bölümü yönetime el koydu, Rajoelina ülkeyi terk etti. 

 • Albay Michael Randrianirina geçici devlet başkanı ilan edildi.

 • Afrika Birliği bu adımı darbe olarak nitelendirdi.

Resmî açıklama:

Ordu sözcüsü, “Geçiş süreci barışçıl olacak. Ülkenin istikrarı için buradayız” dedi. Bölgesel uzman Sylvia Andrianirina, “Bu protestolar klasik siyasi çatışmalardan farklı. Gençlerin organize gücü belirleyici oldu” yorumunu yaptı.

Fas: Ekonomik Baskı ve Sağlık Krizi Sokakları Hareketlendirdi

Fas’ta genç işsizliği yüzde 35’in üzerinde. Agadir kentinde sekiz kadının doğum sırasında hayatını kaybettiği olay, sağlık sistemine duyulan tepkiyi büyüttü. Gençler çevrim içi platformlarda örgütlenerek protesto çağrısı yaptı.

Gelişmeler:

 • Gösteriler 27 Eylül’de başladı.

 • Gençler Discord üzerinden organize oldu.

 • 3 kişi öldü, 28 kişi yaralandı, 409 kişi gözaltına alındı.

 • Güvenlik güçleri müdahaleyi artırdı.

 • Hükümet diyalog çağrısında bulundu ancak protestoların dağılması zaman aldı.

Resmî açıklama:

İçişleri Bakanlığı, “Yasadışı gösterilere izin verilemez ama talepler dinleniyor” ifadesini kullandı.Siyaset analisti Karim El Fassi, “Bu hareketin lideri yok ama sesi güçlü. Talepler doğrudan ve net. Hükümet bu sesi dikkate almak zorunda” dedi.

Ayaklanmaların Ortak Noktaları 

 • Üç ülkedeki protestoların merkezinde Z kuşağı var.

 • Talepler ekonomik fırsat, ifade özgürlüğü ve siyasi temsil eksikliğine odaklanıyor.

 • Uzmanlara göre bu dalga başka ülkelere de yayılabilir.

 • Geleneksel siyasi kanallar gençler için artık inandırıcı değil.