“Bencil Sperm” Gerçeği: Yaşlı Babalar Daha Fazla Genetik Risk Taşıyor

Yaş ilerledikçe mutasyon oranı artıyor

Yeni bir araştırma, yaşlı babaların çocuklarına daha fazla hastalık yapıcı genetik mutasyon aktardığını gösterdi. Genom dizileme sonuçlarına göre, 30’lu yaşların başındaki erkeklerde sperm e hücrelerinin yaklaşık 50’de 1’i hastalık yapıcı mutasyon taşıyor. Bu oran 70 yaşında 20’de 1’e kadar yükseliyor.

Welcome Sanger Enstitüsü’nden Rahaleh Rahbari, “Çalışma açıkça yaşlı babaların daha fazla patojenik mutasyon aktardığını gösteriyor” dedi.

Sperm dondurma ve genetik tarama önerisi

Araştırmacılar, çocuk sahibi olmayı ileri yaşlara bırakmayı düşünen erkeklere erken yaşta sperm dondurma seçeneğini değerlendirmelerini öneriyor. Yaşlı baba adayları için ise genetik tarama teknikleri önemli bir seçenek olabilir.

Bencil sperm nasıl çalışıyor?

Bilim insanları, bazı sperm kök hücrelerinin yaşla birlikte “bencil” hale geldiğini keşfetti. Bu mutasyonlar hücrelerin normalden hızlı çoğalmasına neden oluyor. Böylece yaş ilerledikçe mutasyonlu spermlerin oranı doğrusal değil, katlanarak artıyor.

2003 yılında Oxford Üniversitesi’nden Anne Goriely, bazı mutasyonların bu etkiye yol açtığını fark etti. Son çalışmada 40’tan fazla genin bu mekanizmayı tetiklediği tespit edildi.

Hastalık riski yüksek

Bencil mutasyonlar nadir görülse de etkileri büyük. Bu mutasyonlar, özellikle sinir sistemi gelişimini etkileyen genleri hedef alıyor. Bazı durumlar otizm ile ilişkilendiriliyor. Ayrıca kanser riskini de artırabiliyor.

Alman araştırmacı Ruben Arslan, bu mutasyonların yaşla doğrusal değil, hızlanan bir şekilde arttığını vurguladı. “Gençken bir yılın etkisi daha azdır, yaşlıyken çok daha fazladır” dedi.

Çevresel faktörlerden korunma mekanizması

Araştırmada, sigara, alkol veya obezitenin sperm mutasyon oranını etkilemediği görüldü. Vücudun testisleri bu faktörlerden özel bir şekilde koruduğu düşünülüyor.

Aynı teknik, ağız içi hücrelerde de benzer büyüme avantajı sağlayan mutasyonları ortaya çıkardı. Bu mutasyonlar kansere zemin hazırlayabilir veya yaşlanma sürecini hızlandırabilir.

 Anne değil, baba yaşı da önemli

Uzun yıllar boyunca genetik riskler daha çok annenin yaşıyla ilişkilendiriliyordu. Ancak bu çalışma, baba yaşının da çocuk sağlığı üzerinde belirleyici olduğunu net bir şekilde ortaya koydu.