Arjantin’den Mısır’a kadar en az 86 ülke, Uluslararası Para Fonu’na (IMF – International Monetary Fund) toplam 162 milyar ABD doları borçludur.

Küresel Ekonomi Gündemi

Merkez bankacıları ve maliye yetkilileri, bu hafta ABD’nin Washington kentinde düzenlenen Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası yıllık toplantısında bir araya geldi. Toplantı cumartesi günü sona erecektir. Bu hafta yapılan görüşmeler, küresel ekonomik zorluklara odaklanmıştır. Uluslararası Para Fonu, ABD’nin ticaret tarifeleri ve korumacılık politikalarının ekonomik sıkıntılara yol açabileceği uyarısında bulunmuştur.

Uluslararası Para Fonu Nedir?

Uluslararası Para Fonu, genellikle “son çare kredi kurumu” olarak görülür. Ülkeler ağır finansal krizlere girdiklerinde ve normal borç kanallarına erişemediklerinde devreye girer. Ancak sağlanan krediler katı şartlar içerir. Bu şartlar, kemer sıkma politikalarına yol açabilir ve ekonomik ile sosyal sıkıntıları artırabilir. Bu nedenle bu krediler çift tarafı keskin bir kılıç gibidir.

IMF’nin Kuruluşu ve Yapısı

Uluslararası Para Fonu, 1944 yılında Bretton Woods Konferansı’nda (New Hampshire, ABD) İkinci Dünya Savaşı sırasında kurulmuştur. Amacı savaş sonrası küresel ekonomiyi istikrara kavuşturmaktır. Günümüzde merkez ofisi Washington, DC’dedir. Kuruluşundan bu yana üye sayısı 44’ten 191’e yükselmiştir. IMF, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası kuruluşlarla yakın iş birliği içinde çalışmaktadır.

IMF; politika tavsiyesi, kısa vadeli finansal destek ve kurumsal kapasite geliştirme hizmeti sunar.

IMF’ye Üyelik ve Katkı Payı

Her ülke mevcut üyelerin onayıyla IMF’ye katılabilir. Ülkeler, ekonomilerinin büyüklüğüne göre katkı payı (kota) öder. Zengin ülkeler daha fazla katkı yapar. Bu kota, ülkenin ne kadar katkı yapacağını, ne kadar borç alabileceğini ve oy gücünü belirler.

IMF Fonunun Büyüklüğü

IMF’nin toplam kredi kapasitesi yaklaşık 1 trilyon ABD dolarıdır. 

IMF borç verirken, üye ülkelerin ortak kaynaklarını kullanır. Ekonomik olarak güçlü ülkeler alacaklı ülke konumundadır ve fona kaynak sağlar. Bu ülkeler katkılarından faiz geliri elde eder.

2024 yılında yaklaşık 50 alacaklı ülke toplam 5 milyar ABD doları faiz geliri elde etmiştir.

IMF’ye En Çok Borcu Olan Ülkeler

IMF’ye olan borç miktarı genellikle Özel Çekme Hakları (SDR – Special Drawing Rights) cinsinden ifade edilir. SDR, IMF’nin hesap birimidir. Beş para biriminden oluşan bir sepete dayanır: ABD Doları, Euro, İngiliz Sterlini, Çin Yuanı ve Japon Yeni.

SDR bir para birimi değildir, ancak ülkeler SDR’yi bu para birimlerine çevirebilir. 15 Ekim itibarıyla 1 SDR = 1,36 ABD dolarıdır.

IMF’nin toplam kredi bakiyesi tarihinin en yüksek düzeyindedir. Toplam 118,9 milyar SDR (yaklaşık 162 milyar ABD doları) borç bulunmaktadır.

En çok borcu olan 3 ülke toplam borcun yarısına, en çok borcu olan 10 ülke ise %73’üne sahiptir.

• Arjantin: 41,8 milyar SDR (yaklaşık 57 milyar ABD doları)
• Ukrayna: 10,4 milyar SDR (yaklaşık 14 milyar ABD doları)
• Mısır: 6,9 milyar SDR (yaklaşık 9 milyar ABD doları)

Arjantin Neden Bu Kadar Borçlu?

Arjantin, IMF’nin en büyük borçlusudur. Borcu, Ukrayna, Mısır, Pakistan, Ekvador, Fildişi Sahili, Kenya ve Bangladeş’in toplamından fazladır.

Nisan 2025’te IMF, Arjantin’e 20 milyar ABD doları tutarında 23. kurtarma paketini onaylamıştır. Bu paket, ekonomiyi desteklemek için hazırlanmıştır.

Arjantin geçmişte IMF’den defalarca borç almıştır. 2018 yılında 57 milyar dolarlık IMF tarihinin en büyük kredisini almıştır. Bu kredi, döviz krizi ve yüksek enflasyon sonrası bütçe açığını kapatmak için kullanılmıştır.

Ekim 2025’te ABD yönetimi, Arjantin ekonomisini istikrara kavuşturmak amacıyla 20 milyar dolarlık destek paketi açıklamıştır. Paket, Arjantin Merkez Bankası ile döviz takası (currency swap) anlaşmasını içermektedir. Bu kapsamda ABD doları, Arjantin pesosu karşılığında verilerek ülkenin döviz rezervi güçlendirilecektir.

Ukrayna Neden 14 Milyar Dolardan Fazla Borçlu?

Ukrayna’nın ekonomisi, Şubat 2022’de Rusya’nın işgali sonrası çökmüştür. Dış borcu savaş öncesinin iki katından fazladır. Nisan 2025 sonunda Ukrayna’nın toplam borcu 152 milyar ABD dolarıdır. Bunun 108,4 milyar doları dış borçtur.

Mart 2023’te IMF, Ukrayna’ya 15,5 milyar dolarlık Genişletilmiş Fon Kolaylığı (EFF – Extended Fund Facility) sağlamıştır. Bu destek, Ukrayna ekonomisini istikrara kavuşturmayı ve sivil harcamaları finanse etmeyi amaçlamaktadır. 

Mısır Neden IMF’ye En Çok Borcu Olan Üçüncü Ülkedir?

Mısır, yüksek borç ve bütçe açıkları nedeniyle ekonomisini istikrara kavuşturmak için Uluslararası Para Fonu’ndan (IMF – International Monetary Fund) birçok kez borç almak zorunda kalmıştır.Ayrıca ülke, döviz rezervi yetersizliği yaşamış ve yüksek enflasyon sorunu ile mücadele etmiştir.

2016 yılında IMF, Mısır için Genişletilmiş Fon Kolaylığı (EFF – Extended Fund Facility) programı kapsamında 11,9 milyar ABD doları tutarında bir kredi onaylamıştır.

Bu karar, 2011 ayaklanmasının ardından devam eden ekonomik sorunlar üzerine alınmıştır. Bu sorunlar arasında aşırı değerlenmiş para birimi, yavaş ekonomik büyüme ve yüksek işsizlik yer almıştır.

IMF’nin programının amacı, bu sorunları esnek döviz kuru sistemi, enflasyon kontrolü, vergi artışı ve sübvansiyon ile maaşların azaltılması yoluyla çözmek olmuştur.

2025 yılı Mart ayında IMF, Mısır’ın 8 milyar ABD doları tutarındaki ekonomik reform programını dördüncü kez değerlendirmiştir.

Bu değerlendirme sonucunda 1,2 milyar ABD doları daha kredi serbest bırakılmıştır.

Mısır, Şubat ayında enflasyonun neredeyse yarı yarıya azaldığını bildirmiştir. Bu durum IMF programı kapsamında uygulanan mali reformların sonucudur.

IMF’ye GSYİH Oranına Göre En Çok Borcu Olan Ülkeler

IMF kredileri genellikle milyarlarca doları bulur. Ancak bu krediler, bir ülkenin toplam borcunun ve Gayrisafi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYİH – GDP: Gross Domestic Product) yalnızca küçük bir kısmını oluşturur. GSYİH’ye oranla IMF’ye en çok borcu olan ülkeler şunlardır:

• Surinam: %13
• Orta Afrika Cumhuriyeti: %9,4
• Arjantin: %8,3
• Barbados: %7,4
• Gambiya: %6,95