DÜNYAYA ŞİDDETLİ JEOMANYETİK FIRTINA UYARISI

Telefon şebekeleri ve elektrik hatları etkilenebilir

Dünya, Güneş’ten gelen yüksek enerjili yüklü parçacıkların yarın Dünya’ya ulaşmasıyla birlikte şiddetli bir jeomanyetik fırtına riskiyle karşı karşıya. Uzmanlar, bu fırtınanın telefon şebekelerinde, uydu sistemlerinde ve elektrik altyapısında kesintilere yol açabileceğini bildirdi.

G4 SEVİYESİNDE UYARI VERİLDİ

Yetkililer, bugün öğle saatlerinde yaptığı açıklamada güneş aktivitesinin NOAA ölçeğinde G4 seviyesine ulaşabileceğini söyledi. G4, ikinci en yüksek seviye ve geniş çaplı teknolojik arızalara yol açabilecek kadar güçlü.

UZAY HAVA DURUMU MERKEZİNDEN AÇIKLAMA

ABD Uzay Hava Durumu Tahmin Merkezi (SWPC), bazı elektrik şebekelerinin geçici olarak kapanabileceğini belirtti. Uyduların yüzey yüklenmesi yaşayabileceği, yüksek frekanslı radyo sinyallerinin saatlerce kesilebileceği ifade edildi.

Cep telefonu şebekeleri de uydular üzerinden yapılan iletişim nedeniyle etkilenebilir. Bu durum, bazı bölgelerde yavaş hizmet, düşen aramalar veya geçici şebeke kaybına yol açabilir.

EN ÇOK KUZEY ENLEMLER ETKİLENECEK

Güçlü etkilerin Kanada, Alaska, Kuzey Avrupa, İskandinavya ve Rusya’nın kuzeyinde hissedilmesi bekleniyor. Ancak orta enlemlerde, yani ABD’nin kuzeyi ve Orta Avrupa’da da aurora ve bağlantı sorunları görülebilir.

‘CANNIBAL CME’ TEHLİKESİ

Dünya’ya yaklaşan iki büyük koronal kütle atımının sıradan patlamalar olmadığı belirtiliyor. Bunlar, daha hızlı olan patlamanın daha yavaş olanı yakalayıp birleşmesiyle oluşan “Yamyam CME” olarak bilinen dev bir şok dalgası yaratabilir. Bu şok dalgası Dünya’nın manyetik alanıyla çarpıştığında fırtınayı daha da güçlendirebilir.

SON GÜNLERDEKİ GÜNEŞ PATLAMALARI REKOR KIRDI

Hafta başında yaşanan güneş patlaması, 2025 yılının şimdiye kadarki en büyük patlaması olarak kaydedildi. Bu patlama Avrupa ve Afrika üzerinde radyo kesintisine yol açtı, GPS ve uydu iletişimini etkiledi.

Güneş lekesi AR4274’ün aktif ve dengesiz durumda olduğu, orta şiddette (M sınıfı) daha fazla patlama yapma ihtimalinin %75 olduğu bildiriliyor. Bu patlamalar kısa radyo kesintilerine ve küçük ölçekli jeomanyetik fırtınalara neden olabilir.

X SINIFI PATLAMA RİSKİ YÜKSEK

Ayrıca güçlü X sınıfı bir patlama olasılığının %40 olduğu açıklandı. Bu tür patlamalar, geniş çaplı radyo kesintilerine ve uydular ile GPS sistemlerinde kalıcı sorunlara yol açabilir. Bu durum astronotlar ve yüksek irtifa uçuşları için radyasyon riskini artırabilir.

Güneş’te büyük bir patlama olduğunda, uzaya koronal kütle atımı (CME) adı verilen yoğun plazma ve manyetik alanlar fırlar. Bu madde Dünya’ya ulaştığında jeomanyetik fırtına adı verilen güçlü bir manyetik etkileşim oluşabilir. Bu seviyedeki uyarılar çok nadir verilir. Buna rağmen, bu güneş döngüsünde dördüncü kez G4 (Şiddetli Fırtına) uyarısı yapılıyor.

BEKLENTİ

CME’nin 12 Kasım günü öğle saatlerinde Dünya’ya ulaşması bekleniyor. Etkinin gücü, CME içindeki manyetik alanın yönüne bağlı olarak değişecek. Eğer bu manyetik alan Dünya’nın manyetik alanıyla ters yönde çarpışırsa, şiddetli jeomanyetik fırtına seviyelerine ulaşma ihtimali var.

ETKİLER

Uydu sistemleri, iletişim altyapısı ve bazı kritik teknolojilerde geçici sorunlar yaşanabilir. Ancak bu risklere karşı önlem alınabilir. Halkın güncel durum için resmi web sayfalarını takip etmesi önerilir.

Ayrıca aurora (kuzey ışıkları), geniş bir bölgede görülebilir. Görünürlük, Alabama’dan Kuzey Kaliforniya’ya kadar uzanabilir.