AVUSTRALYA’DAN TARİHİ ADIM: 16 YAŞ ALTI ÇOCUKLARA SOSYAL MEDYA YASAĞI GELİYOR

Avustralya Hükûmeti, 10 Aralık 2025’ten itibaren ülke genelinde “yaş sınırı” uygulamasını hayata geçirmeye hazırlanıyor. Yeni yasanın öngördüğü düzenlemeye göre, 16 yaşından küçüklerin TikTok, Instagram, Snapchat, Facebook, X (eski Twitter), YouTube ve benzeri “yaş sınırına tabi sosyal medya platformlarında” hesap açması ya da var olan hesabı sürdürmesi yasak olacak. 

Yasa, kullanılan adıyla Online Safety Amendment (Social Media Minimum Age) Act 2024 (Çevrim İçi Güvenlik Değişikliği – Sosyal Medya Asgari Yaşı Yasası), 27 Kasım 2024’te parlamentodan geçmişti. 

NEDEN BÖYLE BİR KARAR ALINDI?

Hükûmet, yasak kararını özellikle “çocukların çevrim içi zararlı içeriklerden korunması”, “ekran süresinin düzenlenmesi” ve “ergenlerin ruh sağlığını tehdit eden bağımlılıkların önlenmesi” gerekçesiyle savunuyor. 

Resmî makamlar, platformlara “yaş doğrulama (age assurance)” mekanizması getirme zorunluluğu yükleyerek, 16 yaş altı kullanıcıların platformlarda hesap açmalarını ve var olan hesaplarını sürdürmelerini engelleyecek. 

NASIL UYGULANACAK? PLATFORMLARIN SORUMLULUĞU

Yasa, çocukların sosyal medyaya erişimini yasaklamak yerine “onder 16’ların hesap açmasına ya da var olan hesaplarını sürdürmesine izin vermeme”yi hedefliyor. Bu nedenle yasak, bireylerden çok platformların üzerine düşen bir yükümlülük getiriyor. Kurallara uymayan şirketler, ihlâl durumunda 49,5 milyon Avustralya Doları’na kadar (yaklaşık 32 milyon ABD Doları) para cezasına çarptırılabilecek. 

Hangi uygulamaların “yaş sınırına tabi sosyal medya platformu” sayıldığı, resmî düzenlemelerle şimdiden tanımlandı. TikTok, Instagram, Snapchat, Facebook, X ve YouTube gibi dev platformlar ilk sıralarda yer alıyor. Ancak yasaya göre liste sabit değil — yeni uygulamalar, kullanım özelliklerine göre zaman içinde düzenlemeye dahil edilebilecek. 

UYGULAMAYA KARŞI TEPKİLER VE HUKUKİ MÜCADELE

Yasa, bazı gençler ve dijital hak savunucuları tarafından eleştiriliyor. 15 yaşındaki bazı gençler, erişim yasağının ifade özgürlüğünü kısıtladığını ve sosyal medyanın “modern kamusal alan” işlevini ortadan kaldırdığını savunuyor. 

Özellikle eleştirilen noktalar şöyle:

• Yasağın gençleri daha az düzenlenen alternatif platformlara yönlendirebileceği,
• Yaş doğrulama sistemlerinin hem mahremiyet hem de teknik güvenlik açısından tartışmalı olduğu,
• Kamuoyu ve Avrupa’daki benzer girişimlerde olduğu gibi, dijital haklar ve ifade özgürlüğünün gözetilmesi gerektiği.  

Şu anda bir grup genç, yasağın anayasaya aykırı olduğunu iddia ederek yasanın iptali için yüksek mahkemede dava açmış durumda. 

UYGULAMA NE ZAMAN BAŞLAYACAK VE SONRASINDA NE OLACAK?

Yasa, 10 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe girecek. O tarihten itibaren yaş sınırı getirilen platformlar, 16 yaş altı kullanıcıların platformlarında hesap sahibi olmalarını engellemek için yükümlülük altına girecek. 

Resmî kuruluşlar — eSafety Commissioner ve OAIC (Avustralya Bilgi Komisyonu) — veri gizliliği ve yaş doğrulama sürecinin hukuka uygun, güvenli ve şeffaf olmasını sağlamakla görevlendirildi. Yasaya göre, yaş doğrulama sürecinde elde edilen kişisel veriler yalnızca bu amaçla kullanılacak ve güvenli biçimde saklanacak. 

Hükûmet, yasa yürürlüğe girdikten iki yıl sonra, düzenlemenin etkilerini bağımsızca değerlendireceğini de duyurdu.