Avrupa Komisyonu kapsamlı bir ulaşım paketini kabul etti. Bu paket, Avrupa’nın yüksek hızlı demiryolu ağının genişlemesini hızlandıracak ve havacılık ile deniz taşımacılığı sektörlerinde yenilenebilir ve düşük karbonlu yakıtlara yapılan yatırımları artıracak.

Rekabetçilik ve sürdürülebilirlik, bu paketin temel ilkelerini oluşturuyor. Amaç, AB ulaşım sistemini daha etkin, birbirine bağlı, erişilebilir, temiz ve dayanıklı hale getirmek. Bugün açıklanan önlemler iki ana alana odaklanıyor:

• Demiryolu: Avrupa bu alanda sürdürülebilirlikte zaten öncü konumda.
• Yakıtlar: Avrupa enerji dönüşümünü hızlandırmak için yatırımlarını artıracak.

Avrupa Genelinde Daha Hızlı ve Bağlantılı Demiryolu Ağı

Yeni Yüksek Hızlı Demiryolu Eylem Planı, 2040 yılına kadar Avrupa’da daha hızlı, daha uyumlu ve daha iyi bağlantılı bir demiryolu ağı kurmak için gereken adımları belirliyor.

Amaç, yolculuk sürelerini kısaltmak, demiryolunu kısa mesafeli uçuşlara cazip bir alternatif haline getirmek, böylece yolcu sayısını artırmak ve bölgesel ekonomileri güçlendirmek.

Plan, Avrupa Ulaşım Ağı (TEN-T) üzerine kuruluyor. Bu ağda büyük merkezlerin 200 km/s ve üzeri hızlarda bağlanması hedefleniyor.

Yeni hatlarla örneğin:

• Berlin–Kopenhag arası yolculuk 7 saatten 4 saate,
• Sofya–Atina arası yolculuk 13 saat 40 dakikadan 6 saate düşecek.

Ayrıca yeni sınır ötesi bağlantılar, Paris–Lizbon (Madrid üzerinden) gibi daha hızlı ve kolay seyahatleri mümkün kılacak; Baltık başkentleri arasındaki bağlantılar da iyileştirilecek.

Planın Dört Temel Eylem Alanı

1. Sınır ötesi darboğazların kaldırılması
    2027 yılına kadar bağlayıcı zaman çizelgeleri belirlenecek. Gerektiğinde 250 km/s üzeri hızlara çıkabilecek hat seçenekleri değerlendirilecek.
2. Koordineli bir finansman stratejisi geliştirilmesi
    Üye ülkeler, sektör temsilcileri ve yatırımcılarla yapılacak stratejik diyalog sonucunda bir “Yüksek Hızlı Demiryolu Anlaşması” ile yatırım seferberliği sağlanacak.
3. Demiryolu sektörüne yatırım ve yenilik için uygun ortamın oluşturulması
    
   • Sınır ötesi biletleme ve rezervasyon sistemlerinin geliştirilmesi,
   • İkinci el tren piyasasının desteklenmesi,
   • Dijital yönetim sistemlerinin hızla yaygınlaştırılması,
   • Ar-Ge ve ölçeklenebilir çözümler için iş birliğinin artırılması hedefleniyor.
4. AB düzeyinde yönetişimin güçlendirilmesi
    Altyapı yöneticileri, sınır ötesi uzun mesafe hizmetlerin kapasitesini koordine edecek. Standartların ve izin süreçlerinin uyumlaştırılması sağlanacak.

Bu plan, yalnızca seyahat sürelerini kısaltmakla kalmayacak; trafik sıkışıklığını azaltacak, yük taşımacılığı ve gece trenleri için kapasite açacak, Avrupa’nın turizm ve sanayi rekabetini güçlendirecek.

Türkiye Planda Yer Almıyor

Avrupa Komisyonu’nun 5 Kasım 2025 tarihli resmi açıklamasına ve Trans-Avrupa Ulaşım Ağı (TEN-T) belgelerine göre, yeni yüksek hızlı demiryolu planında Türkiye herhangi bir rota veya bağlantı noktası olarak yer almıyor.

Plan kapsamında belirtilen hatlar, Avrupa Birliği sınırları içinde kalıyor ve özellikle şu güzergâhlar öne çıkıyor:

• Berlin – Kopenhag,
• Sofya – Atina,
• Paris – Lizbon (Madrid üzerinden),
• Baltık başkentleri arasındaki bağlantılar.

Dolayısıyla, planın güneydoğu yönündeki son durağı Atina olarak görülüyor.

Bu da mevcut planın Türkiye’ye uzanmadığını, yani Türkiye’nin bu aşamada yüksek hızlı demiryolu ağına dahil edilmediğini gösteriyor.

Yenilenebilir ve Düşük Karbonlu Yakıtlara Yatırımların Artırılması

İkinci girişim, Sürdürülebilir Ulaşım Yatırım Planı (STIP) olarak adlandırılıyor.

Bu plan, havacılık ve deniz taşımacılığında yenilenebilir ve düşük karbonlu yakıt yatırımlarını artırmayı hedefliyor.

RefuelEU Aviation ve FuelEU Maritime hedeflerine ulaşmak için 2035 yılına kadar yaklaşık 20 milyon ton sürdürülebilir yakıt (biyoyakıtlar ve e-yakıtlar) gerekecek. Bunun için yaklaşık 100 milyar avro yatırım öngörülüyor.

Yerel biyolojik ve sentetik yakıt üretimini artırarak Avrupa’nın fosil yakıt ithalatına bağımlılığı azalacak, sanayi rekabet gücü artacak ve Avrupa küresel temiz enerji dönüşümünde lider konumunu güçlendirecek.

2027’ye Kadar AB Araçlarıyla En Az 2,9 Milyar Avro Yatırım Hedefi

Başlıca yatırım kalemleri şunlar:

• En az 2 milyar avro, sürdürülebilir alternatif yakıt projeleri için (InvestEU programı kapsamında).
• 300 milyon avro, hidrojen temelli yakıtlar için (Avrupa Hidrojen Bankası aracılığıyla).
• 446 milyon avro, sentetik havacılık ve denizcilik yakıt projeleri için (Yenilik Fonu üzerinden).
• 133,5 milyon avro, yakıt araştırma ve inovasyonu için (Horizon Europe programı kapsamında).

Yeni Girişimler ve Uzun Vadeli Hedefler

2025 sonuna kadar, Komisyon ve Üye Devletler birlikte eSAF Early Movers Coalition adlı bir pilot proje başlatacak. Bu proje, sentetik havacılık yakıtı projeleri için en az 500 milyon avro yatırım hedefliyor.

Orta vadede Komisyon, yakıt üreticileri ve alıcılarını buluşturacak bir sistem kuracak.

Bu sistem, gelir güvencesi sağlayarak yatırım riskini azaltacak.

Ayrıca uluslararası ortaklıklar sayesinde küresel yakıt üretimi genişleyecek ve AB sürdürülebilirlik kriterlerine uygun ithalatlar teşvik edilecek.